Laatste Columns:

Vlakbij de ingang van de seniorenflat staan al vanaf januari twee fietsen. Dure sportfietsen die de strenge winter roestloos hebben doorstaan. Muurvast vastgeketend aan een fietsenrek. Alleen met professioneel gereedschap en voldoende tijd krijg je ze los. Fietsendieven kiezen liever een snellere buit. Maar hoe langer ze daar staan, hoe verleidelijker het wordt. Van wie zijn ze en waarom staan ze daar al zo lang? Jan en MienZijn de fietsen misschien van die krasse knarren op de 2e verdieping? Die gaan 's winters altijd naar Spanje. Misschien zijn ze, in de haast om het vliegtuig te halen, vergeten ze binnen te zetten. Wie weet ging het ongeveer zo:'Jan, jij hebt dus de fietsen binnen gezet?' vroeg Mien op kruisverhoor toon, terwijl ze opstegen. De hartproblemen van Jan waren redelijk onder controle, maar nu voelde hij het weer fout gaan. Benauwd dacht hij: 'Shit, helemaal vergeten, dat gedoe ook altijd van dat mens.' Zijn hart ging rommelig tekeer. Als de motoren van de EasyJet hetzelfde ritme hadden gehad, was er acuut paniek uitgebroken.Zijn mond werd kurkdroog. Het pilletje onder zijn tong smolt tergend langzaam.Jan schatte zijn kansen in: 'Schuld bekennen is net zo dodelijk als een hartaanval. Dan verpest Mien onze vakantie met geklaag en gemopper. Misschien moet ik zelfs terug voor die klote fietsen.' Hij gooide er een leugentje om bestwil tegenaan: 'Natuurlijk schatje, die staan safe in de berging hoor.' 'Dat is je geraden,' zei Mien honend lachend, 'want jij bent helemaal niet safe, maar een vreselijke zeef.' Trots op haar bijdehante sneer keek ze hem hooghartig aan. Jan zweeg, en stak zijn middelvinger naar haar op. De beklemming op zijn borst zakte af. Zou het zo gegaan kunnen zijn?Het zal toch niet?Maar misschien zijn de fietsen wel van die warrige oude vrouw op de 6e verdieping, die zegt dat ze met intermenselijke communicatie bezig is, terwijl ze als een zombie langs al haar buren loopt. En is die tweede fiets van een vriendje.Stom, natuurlijk niet, dan zouden ze gewoon in de berging staan.Of zouden de fietsen van een sportief stelletje uit de nabij gelegen slechte buurt zijn? In deze tijden van diefstal en straatterreur moet je vernieuwend denken. Gewoon brutaalweg je fiets stallen bij de ingang van een seniorenpakhuis. Daar staat ie goed verlicht in het zicht. Er zal zich toch geen rampscenario afgespeeld hebben? Dat de eigenaren van de geparkeerde fietsen al maandenlang dood in hun flat liggen? Maar in wèlke flat? Ook onder senioren wordt de sociale controle steeds minder, en je kunt toch moeilijk bij honderd deuren aanbellen.Stel dat ze na een lange fietstocht met wind tegen, allebei een dutje zijn gaan doen, en toen de romantiek toesloeg, maar het voor beiden net te veel was? Zou zomaar kunnen, toch? Morgen toch eens vragen aan de wijkagent. O nee, die is wegbezuinigd. De huismeester dan. Nee, die moet alleen voorkomen dat een bewoner het trappenhuis opfleurt met een mooie plant of schilderij.Sociale controle wordt er niet makkelijker op... 

1e week januari: Zonde om weg te gooien, al die lekkere restjes van de feestdagen.Medio januari: Nieuwjaarsrecepties! Zeg maar eens 'nee' tegen de beminnelijke hostess die een schaal met tongstrelende hapjes onder je neus duwt. Waarom zitten daar nooit radijsjes bij?Week 4: En NU ga ik lijnen! Een dag later trakteert een vriend ons thuis op een Indische rijsttafel voor 4 personen. Alle drie zijn we kleine eters, er blijft veel over. We smullen er nog 2 dagen van.Begin februari: Nu dan: Weight Watchers! Verantwoord eten, en als een echte 'Jan Kees cijfer fetisjist' de hele dag punten bijhouden. Maar bij Jan Kees werkt het zo te zien ook niet. Medio februari: Albert Gein, Kruidpleister en Trekvat maken hun klanten nu al warm voor Pasen. Grote zakken paaseitjes voor een appel en een ei. Nou vooruit dan, eentje. En nog eentje. Eind februari: Jarig! Da's 3 dagen zondigen: Op de dag zelf, en in het weekend als de kinderen komen.Begin maart: Ik zit in een dip, en dan volgt de saus vanzelf. Als troost. 2e week maart: Het lijnen lukt de hele week... twee kilo kwijt!  Eind maart: Een verjaardag. 'Nee, ik ben aan het lijnen', zeg ik ferm. 'Maar ik heb je lievelingsgebak voor je gekocht' zegt de jarige. Ik smelt, maar mijn gewicht niet. Begin april: Pasen! 'Met de feestdagen moet je niet lijnen hoor' zegt mijn eega.Medio april: Amateurtoneel in de Schouwburg. Leden van de club krijgen een rijsttafel. Flink zijn, alleen wat boontjes nemen. Maar mijn vlees is zwak, en het andere vlees erg lekker. Eind april: Tochtje door de lente. Het is warm. Op een terrasje een wit biertje, en een bakje nachos met kaassaus. Oeps.Mei: Rampmaand.Twee verjaardagen. Moederdag. Pinksteren. Weekendje alleen thuis, met kant en klare salades. Die zijn minder calorie-arm dan je denkt.Juni: Verjaardag schoonmoeder. In de kantine van het bejaardenhuis trakteert zij op kroketten en broodjes ongezond. Meer keus hebben ze niet.Dagje naar de kinderen. Vet lekker etentje in een Cubaans restaurant.Juli: Wat smaken die Campari soda's met blokjes kaas lekker op een zonbalkon. Op tv zijn sporters druk bezig hun calorieën te verbranden.Ik niet, want door ziekte, handicap en rolstoel kan ik nauwelijks bewegen.Weekje hotelvakantie met uitgebreid ontbijtbuffet. Croissants, bacon & eggs, dat wil wel. Augustus: De salades smaken prima, maar de ijsjes en de longdrinks ook. Toch kom ik die maand niet aan.September: Verjaardag jongste zoon. Tapas restaurant. In de hemelse hapjes zetten de calorieën duivelse stapjes.De grootgrutters beginnen nu al de Sint en de (vreet)feestmaand te promoten: 'Proef alvast onze....' Wanneer gaan we consu-minderen?Oktober: 'Je moet er nodig een weekje tussenuit' zeggen dokter en eega. Dat wordt weer ontbijtbuffet!November: Verjaardag oudste zoon. Sushi restaurant. Eega heeft zin in de winter en draait proef met haar stamppotten en soepen.December: Bij ons is het geen 'vreten op aarde' maar zelfs als je het matig houdt... lijnen lukt niet met de feestdagen.Ooit wordt het weer de 2e week van maart. En dan val ik vast weer 2 kilo af, van de 5 die ik ben aangekomen  Tekst:  Kees de Jager  

Vrolijk zoeft het deftige oude dametje in haar scootmobiel over straat. Ze is net bij de kapper geweest, en heeft daarna een zelfgebakken appeltaart gebracht bij haar stokoude, warrige moeder. Nu naar huis.Ze geeft vol gas en steekt over. Ze is er aan gewend dat mensen voor haar stoppen. Bij twijfel geeft ze haar vriendelijkste lachje, en dan stoppen ze alsnog.'Zo hoort dat ook voor mij' vindt zij.Met hoge snelheid komt een bouwvakker in zijn busje aangereden. Hij is er met zijn gedachten niet bij. Hij heeft net van zijn dokter gehoord dat zijn rug reddeloos versleten is, en gisteren zei zijn baas dat hij harder moet werken, omdat hij anders ontslagen wordt. Hij weet zich geen raad en ziet de vrouw te laat.Een gil en doffe dreun. Haar lichaam vliegt door de lucht. Hij hoort hoe zijn auto de scootmobiel vermorzelt. Op de EHBO: Camera klaar, draaien maar!Ze is er beroerd aan toe. Daarnet waren alleen haar lippen bloedrood, nu haar hele gezicht. Haar lichaam is overdekt met wonden en bloeduitstortingen. Ze is in shock. Er komt een man in een witte jas bij haar staan. Ze denkt dat het een dokter is. Het kleine logo 'Eyeworks' op zijn witte jas valt nauwelijks op. 'Vindt u het goed dat wij u filmen' vraagt de vermomde man. 'Ja hoor' mompelt zij dizzy. Snel geven de echte witte jassen haar eerste hulp. Ze zakt weg in een diepe verdoving. Reinout's regiekamer'Eyeworks' van Reinout Oerlemans heeft met medewerking van de ziekenhuisdirectie tientallen camera's aan het plafond van de EHBO afdeling opgehangen. Respectloos wordt alles vastgelegd. Vanuit een verborgen regiekamer volgen Oerlemans' medewerkers alles op vele monitoren.'Jan, zoom effe in op de tranen in die bont en blauwe ogen...okay, lekker plaatje! En nu... Cut!' Hij lacht bij het volgende beeld. 'Nee Jan, dat is de bedoeling niet!'Ook het 'ja' op de vraag of ze haar mochten filmen is meteen opgenomen. 'Juridisch zit dit safe', grijnst Oerlemans en denkt aan de miljoenen die hij gaat verdienen. Met de ziekenhuisdirectie is afgesproken dat ze dit TV programma zullen promoten als 'Integere, transparante voorlichting.' En via een soort sponsoring kan het de EHBO kosten verlagen. 'De markt moet zijn werk doen, en mensen die er iets op tegen hebben, moeten maar een tattoo met 'verboden te filmen' op hun borst laten zetten' schijnt een bikkelharde politica gezegd te hebben.Vrijdagavond 24/2/2012: Op verzoek van de VU heeft RTL het programma gestopt, 'omdat het te veel onrust gaf in de maatschappij.'Persoonlijk denk ik dat dit idee binnen een paar jaar opnieuw geprobeerd wordt.De personen en situaties in deze column zijn fictie, maar zouden feit kunnen zijn. Tekst: Kees de Jager

 Mijn vorige column wijdde ik aan een interview over de tentoonstelling Enge Dingen - Het aangetaste Lichaam. Gastconversator Adriaan van Dis heeft dit rariteitenkabinet, van allerhande medische afwijkingen, samengesteld. De collectie bestaat uit oude medische atlassen met prachtige tekeningen van vreselijke ziekten, wasmodellen van lichamen die gruwelijk misvormd zijn, en foto's van oorlogsverwondingen. Inmiddels heb ik een bezoek aan de tentoonstelling gebracht. Een indringend bezoek, dat begon met de meest spectaculaire rolstoel-entree van mijn leven. De rolstoellift - door het personeel liefkozend aangeduid als 'invalidenheffer' - is een stalen plaat, buiten in de stoep verzonken. Na er met de rolstoel opgereden te zijn, komen er uit de straat manshoge glazen platen omhoog rijzen, waarna de lift vervolgens diep in de grond wegzakt, tot op souterrain nivo. Het geeft me het gevoel levend begraven te worden, hetgeen aardig bijdraagt aan de Enge Dingen-stemming. Bij binnenkomst in de museumzaal word ik verrast door de bijzondere wijze waarop deze tentoonstelling is vormgegeven. Alle vitrine- en toonkasten zijn gehuld in gordijnen of in doeken met stoffen kleppen, die je moet openen alvorens je iets kunt zien. Dat levert constant het gevoel op dat je iets doet wat niet mag. Kijken wordt gluren. Zien wordt zonde.Hoogtepunt van de tentoonstelling is een kermiscarrousel met toonkasten erin. Om de kasten draaien witte lampenkampen. Soms zit er een opening in de kap, waardoor je snel even naar binnen kunt loeren, voordat de kap het zicht weer belet. Op de achtergrond speelt ouderwetse kermismuziek, hetgeen bijdraagt aan de realisatie dat mensen met gebreken inderdaad ooit als kermisattractie tentoon werden gesteld. Nieuw was de informatie dat dit soort kermissen ook werden gebruikt als 'voorlichtingscampagne'.  Door de verminkingen te tonen die het gevolg konden zijn van een besmetting met seksueel overdraagbare aandoeningen als syfilis, hoopte men een verandering in de leefwijze van mensen aan te brengen. Zo bezien waren dat soort kermissen van toen, de voorlopers van de SIRE of Postbus 51- spotjes van nu. Trekkend van kast naar kast, trachtend een glimp op te vangen van ziektes met tot de verbeelding sprekende namen als Elephantiasis, of oog in oog met de verminkingen die in een oorlog worden aangericht, word ik bevangen door het gevoel dat de gekozen tentoonstellingsvorm een exacte uitdrukking is van de wijze waarop de mens zich verhoudt tot het afwijkende: het trekt ons aan, maar het stoot ons ook af. We willen ernaar toe, maar we wenden ons er ook vanaf. Het abnormale is aantrekkelijk en afstotend tegelijkertijd. In een kleine filmzaal kun je nog kijken naar de registratie van een bezoek dat Adriaan van Dis brengt aan een verzamelaar van medische curiositeiten. Ik kijk vooral naar Van Dis. Naar zijn fascinatie en heilige huiver. Naar de wijze waarop hij soms oprecht is aangedaan. Ik herken die aangedaanheid in mijzelf. Wie de verwoesting die het lichaam kan treffen aanschouwt, ontkomt niet aan het besef van de kwetsbaarheid van de mens. Gek genoeg maakt die constatering me niet boos of opstandig. Eerder voel ik hoe ik door dit museumbezoek een beetje meer mens ben geworden. Marie-Jose CalkhovenBlog: http://bessensausmetrozen.blogspot.com/ 

7 Uur wakker. De voorjaarszon jubelt mijn slaapkamer in. Ganzen gakken mij blij goedemorgen. Eerst de dagelijkse inspectie van mijn lijf: Ik beweeg voorzichtig mijn arm... hij doet het weer! Nu mijn rechterbeen... ook een stuk beter.De dip van mijn ziekte is weer even voorbij. Ik ben de mythologische vogel die uit zijn eigen as herrijst. Dank U, God. Dank u, Amerikaanse medicijnengigant. Vandaag ga ik vlammen.Eerst koffie en krant. Daarna rol ik onder de douche. Dan mijn dagelijkse injectie nemen, en cruesli voor een ont met een bite. Snel op weg naar het bedrijf dat misschien een klus voor me heeft.  The joy of speedArmslag... rol, armslag...rollll... de ramen op de galerij flitsen voorbij. Een bolle bries waait om mijn hoofd. Van de voordeur naar de lift, zijn 32 armslagen aan mijn rolstoelwielen. Wat is bewegen lekker. In de spiegel van de lift grijns ik naar mezelf. In mijn hoofd zingt Johan Verminnen in sappig Vlaams: "Ik voel me goed"Buiten staat mijn zwarte Duitse vriend klaar. Ik druk op de knop van mijn afstandsbediening, de rolstoellift komt uit de auto, ik glij zijn binnenste in, ga achter het stuur zitten, raam open en rijd harder weg dan normaal.Mijn cd speelt enthousiast 'My Back Pages' van The Byrds. "Oh, but I was so much older then, I'm younger than that now." Nou en of! Bij de sloot staat een reiger met een vis in zijn snavel. Eet ze jochie!David Bowie zingt "Heroes" "We could be heroes, just for one day..."Het geeft niet als ik morgen door mijn ziekte geen hero meer ben, vandaag piek ik de dalen. Mijn zwarte Mercedes Sprinter trekt enthousiaste sprintjes. Alles doet het... ook de flitspaal, zo blijkt later.Abracadabra..van de Steve Miller Band..."I wanna reach out and grab ya!"Wie weet.... vanavond vrijen met mijn schattig boutje?Wat is de wereld mooi! Met 130 zoef ik relaxed langs de langzamere broeders.Als het andere verkeer op veilige afstand is, laat ik mijn zwarte vriend dansen.Kleine rukjes links en rechts aan het stuurwiel, op de maat van de muziek. De laarzen van mijn Duitse vriend knarsen over het asfalt. Bollenvelden jubelen rood, geel, paars in de zon.'Nu links' zegt Truus van der Tom, op een besliste toon. Ja doei... eerst stoplicht op groen, Truus. Een zenuwachtige bouwvakker in een VW Caddy staat naast me te broembroemen. Maar mijn zwarte vriend is sneller.Ik draai het industrieterrein op en Truus zegt 'Bestemming bereikt'.Ik ga die klus binnenhalen. Vandaag piek ik de dalen. Tekst: Kees de Jager

Napalm en duiven in Kim's ogen 

1970: De tijd van flowerpower, hippies, protestdemonstraties. Kunst en cultuur bruisen. De wereld verandert. Vernieuwing, maar ook vernietiging. 'Stop de war, in Vietnam!'
Jongeren willen de wereld verbeteren. Ik ook. Make love, not war.Als rijpe puber lig ik voor revalidatie in een kleine kliniek, verscholen in de bossen. Het is er goed. Prima dokters. Soepele verpleegsters, op een enkele zure oude hoofdzuster na. Oogluikend wordt er veel toegelaten. Maar de patiënten leggen de grenzen nog ruimer. Op de zaaltjes van de oudere jongens wordt 's avonds cognac gedronken. Voor ons naar binnen gesmokkeld door de schoonmaker, in zijn werkkarretje. Er wordt om geld gepokerd. Vlug een servet er overheen als de hoofdzuster binnenkomt. In de nachtkastjes liggen Candy's en ander snoepgoed. Overdag mag je met je rolstoel of lopend het bos in, als je het maar vantevoren vraagt en op tijd terug bent.Vlakbij staat een oude villa, waar bleekneusjes herstellen. Er worden ook een paar Vietnamese kinderen opgevangen. Een daarvan is Kim. Ik zie haar voor het eerst als ze met een verpleegster door het bos wandelt. Haar armen en hals zitten vol littekens. Napalm. Haar gitzwarte haar valt naar achteren op het ritme van haar pas. Is ze een oor kwijt? God wat erg. Hoe oud zou ze zijn? 13? 15?
Ze gedraagt zich schuchter. Ze heeft gebrand in de hel van de oorlog en is nu in de hemel van een vredig opvangcentrum. In haar ogen zie ik angst, maar ook hoop. Uit het vuur vliegen vredesduiven.Kim is mooi, ondanks haar littekens. Aziatisch mysterieus. Ze fascineert en vertedert me. Ben ik verliefd, of is het medelijden? Tijdens boswandelingen kom ik haar steeds vaker tegen. Eerst met een verpleegster, later loopt ze alleen. Ik spreek haar aan. We glimlachen verlegen. Ze spreekt nauwelijks Engels, maar gebaren en blikken zijn universeel.  'Paardrijden' in de rolstoel' Dikke pret! In mijn rolstoel doe ik een paard na.... ik schud mijn hippie-manen heen en weer en balanceer op mijn achterwielen. 'Wil je horseback rijden Kim?' Ik wijs naar mijn schoot en spreid mijn armen. (shit, als ze maar niet denkt dat ik wat anders bedoel). Ze giechelt en gaat met haar rug naar mij toe op mijn schoot zitten. Ze weegt niks.
En dan galoppeer en hinnik ik. Want ik wil dat Kim weer lacht.
Ze houdt zich vast aan de armsteunen van mijn rolstoel. Haar voeten haken zich vast achter mijn onderbenen. Zonlicht flitst door de boomtoppen op onze gezichten. Ze glimschatert haar Oosterse lach als ik hard over het hobbelige bospad rijd.
De kraag van haar blouse zakt open en ik zie de littekens op haar rug. Ik vouw mijn armen om haar borst, trek haar kraag met mijn tanden nog wat lager, en kus haar hals en rug. 'I love you' zeg ik zacht. Ze leunt achterover, draait haar hoofd naar me toe en zegt 'I also love you, you is nice man.' Ze duwt haar bips steviger op mijn schoot. We ontmoeten elkaar een tijdje elke dag.
Gebarentaal wordt vervangen door kusjes en friemels.
Angst verdwijnt. Onze ogen en mond lachen en gloeien.Maar dan komt de dag dat ze weer terug moet naar haar familie.
We nemen triest afscheid en wisselen adressen uit. De brieven komen nooit aan. Maar ik weet zeker dat we nog vaak aan elkaar gedacht hebben.Aan het vuur en de duiven.   tekst: Kees de Jager