Psychiaters leunen bij oudere patiënten sneller achterover dan bij jonge mensen. Dat meent Richard Oude Voshaar, sinds deze week hoogleraar ouderenpsychiatrie.
"Ze wijten klachten aan de leeftijd of denken dat hulp geen zin meer heeft." Het Universitair Medisch Centrum Groningen opende onlangs een aparte psychiatrische afdeling voor ouderen. 60-plussers met bijvoorbeeld een depressie, pleinvrees of paniekaanvallen vereisen namelijk een andere aanpak dan jongere volwassenen. Er is nu al een wachtlijst.

Als gevolg van de vergrijzing komen er steeds meer kwetsbare ouderen met meerdere lichamelijke ziekten tegelijkertijd, ook wel multimorbiditeit genoemd. Ouderen met multimorbiditeit doen een groot beroep op de gezondheidszorg. Ongeveer de helft van deze ouderen kampt ook met psychiatrische stoornissen, met name met depressie en angst.

De combinatie van lichamelijke en psychiatrische ziekten leidt tot een sterke toename van de medische zorgkosten, doordat de behandeling van de lichamelijke ziekten in deze gevallen gepaard gaan met meer doktersbezoek en wisselingen in behandeling. Deze extra zorgkosten kunnen sterk verminderd worden door goede psychiatrische zorg. “De beste bezuiniging in de hedendaagse gezondheidszorg is het investeren in goede psychiatrische ouderenzorg”, stelt Oude Voshaar.

Maar dan moet er wel iets veranderen, zowel in het zorgaanbod als in het onderzoek. Want hoewel psychiatrische behandelingen steeds effectiever worden, kunnen veel ouderen met depressieve en angstklachten nog niet adequaat geholpen worden. Een belangrijk probleem is dat de meeste behandelingen rechtstreeks uit de zorg voor volwassenen zijn overgenomen of enkel zijn getest bij relatief jonge en fysiek gezonde ouderen. Kennis over de behandeling van lichamelijk kwetsbare ouderen met psychiatrische problemen is slechts beperkt voorhanden, terwijl het grootste deel van de oudere patiënten juist ‘kwetsbare ouderen’ zijn.

De onderzoekslijn van Oude Voshaar zal zich specifiek richten op het verbeteren van de psychiatrische problematiek bij lichamelijk kwetsbare ouderen en ouderen met beginnende cognitieve stoornissen. Met behulp van het Noord-Nederlandse LifeLines onderzoek, een groot langlopend bevolkingsonderzoek van het UMCG, en de Nederlandse Studie naar Depressie bij ouderen (NESDO) gaan Oude Voshaar en zijn collega’s kijken naar de effecten van lichamelijke kwetsbaarheid en cognitief functioneren op de diagnostiek en het beloop van depressie en angst.

Zo’n twee jaar geleden heeft het Universitair Centrum Psychiatrie van het UMCG zich gefocust op een aantal speerpunten. Ouderenpsychiatrie is daar één van. Het opzetten van een psychiatrische verpleegafdeling speciaal voor deze kwetsbare ouderen die zowel lichamelijke als psychiatrische klachten hebben, past daarin. Om de zorg voor deze groep ouderen te verbeteren wordt samengewerkt met een aantal andere afdelingen van het UMCG, zoals Neurologie, Interne Geneeskunde, Cardiologie en Ouderengeneeskunde. De verpleegafdeling Ouderenpsychiatrie is vorige maand geopend en heeft direct al een wachtlijst.

Inmiddels is een volledig zorgprogramma ouderenpsychiatrie opgezet, waarmee niet alleen een impuls gegeven wordt aan de kwaliteit van (psychiatrische) ouderenzorg in de regio, maar ook een stevig fundament gelegd wordt voor het opleiden van de ouderenpsychiater van de toekomst. Deze nieuwe generatie zal meer dan voorheen zich moeten bekwamen in het samenspel tussen lichamelijke en psychiatrische ziekten en hierop aangepaste psychotherapeutische behandelingen.

www.umcg.nl